Năm 2025, GRDP của tỉnh Phú Thọ tăng 10,52%, đứng đầu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Trong đó, riêng khu vực công nghiệp – xây dựng tăng 16,13%, đóng góp tới 7,72 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Sáu tháng đầu năm 2026, ngành công nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao, tăng 15,94%, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của nền kinh tế.
Những con số ấn tượng đó cho thấy sức bật mạnh mẽ của nền công nghiệp địa phương. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng công nghiệp 15-15,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030 và xây dựng nền công nghiệp xanh, thông minh, hiện đại, tỉnh Phú Thọ cần tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển.
Nhận diện các điểm nghẽn
Trên cơ sở rà soát tình hình phát triển công nghiệp, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ còn nổi lên một số điểm nghẽn chung của ngành, cụ thể như sau:
Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư hiện vẫn là điểm nghẽn lớn nhất đối với các dự án công nghiệp. Việc chậm bàn giao mặt bằng làm ảnh hưởng đến tiến độ giao đất cho nhà đầu tư, kéo theo sự chậm trễ trong xây dựng hạ tầng và thu hút các dự án thứ cấp.
Hạ tầng kỹ thuật dùng chung và hạ tầng bảo vệ môi trường tại một số khu, cụm công nghiệp chưa hoàn chỉnh, chưa đủ điều kiện để thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Hạ tầng kinh tế xã hội ngoài hàng rào tại một số địa phương cũng chưa được đầu tư đồng bộ đến chân hàng rào dẫn đến khả năng kết nối của các khu, cụm không nghiệp không đảm bảo (thiếu hạ tầng nước sạch, hạ tầng giao thông).
Một điểm nghẽn đáng chú ý khác là công nghiệp hỗ trợ phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn hạn chế; năng lực công nghệ, quản trị, tự động hóa và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế của nhiều doanh nghiệp nội địa chưa cao. Hoạt động sản xuất vẫn chủ yếu ở khâu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp.
Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nền công nghiệp. Hiện tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ mới đạt khoảng 34,6%, trong khi các ngành công nghệ cao như điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và kinh tế số đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn ngày càng cao.
Doanh nghiệp hạt nhân, dự án động lực và chuỗi cung ứng
Phú Thọ hiện có hệ sinh thái công nghiệp tương đối phát triển với nhiều doanh nghiệp hạt nhân giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng, xuất khẩu và hình thành mạng lưới công nghiệp hỗ trợ. Nổi bật là Honda Việt Nam và Toyota Việt Nam trong lĩnh vực ô tô, xe máy; cùng các tập đoàn điện tử lớn như Compal, Accton, Arcadyan, BHFLEX, Solum, Power Logics, DKT, Optrontec, Jahwa, Haesung… Đây là những doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn, khả năng lan tỏa công nghệ và tạo nhu cầu cho các doanh nghiệp cung ứng trong nước tham gia chuỗi giá trị.
Honda Việt Nam hiện đạt sản lượng khoảng 2,3 triệu xe máy/năm, chiếm khoảng 80% thị phần trong nước, tỷ lệ nội địa hóa trên 90% và có mạng lưới 368 nhà cung cấp. Toyota Việt Nam cũng đã hình thành chuỗi cung ứng với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời tích cực hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, cải tiến sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhằm tạo động lực tăng trưởng mới, tỉnh Phú Thọ xác định phát triển khu công nghiệp, thu hút các dự án công nghệ cao, chế biến sâu và các dự án có khả năng hình thành chuỗi cung ứng là nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030. Từ yêu cầu thực tiễn phát triển của tỉnh và các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương, Phú Thọ đã xây dựng và ban hành Đề án tăng trưởng kinh tế “2 con số” của tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045; phê duyệt Danh mục dự án kêu gọi đầu tư, danh mục dự án hạn chế và không thu hút đầu tư trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030; theo đó lĩnh vực công nghiệp ưu tiên tập trung thu hút 82 dự án đầu tư hạ tầng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp; các dự án đầu tư hạ tầng giao thông kết nối và logistic.
Theo quy hoạch đến năm 2030, Phú Thọ có 57 khu công nghiệp và 133 cụm công nghiệp với tổng diện tích hơn 21.300 ha. Hiện đã có 32 khu công nghiệp được thành lập, trong đó 18 khu công nghiệp đang hoạt động với tỷ lệ lấp đầy gần 71%, thu hút 880 dự án còn hiệu lực, gồm 525 dự án FDI với tổng vốn đăng ký hơn 11,4 tỷ USD. Đối với cụm công nghiệp, tỉnh đã thành lập 66 cụm công nghiệp, thu hút khoảng 930 dự án thứ cấp, tạo việc làm cho trên 37.000 lao động.
Để phát triển chuỗi cung ứng công nghiệp bền vững, Phú Thọ tập trung tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp nội địa đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của các tập đoàn lớn. Đồng thời, tỉnh ưu tiên thu hút FDI thế hệ mới gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; phấn đấu hình thành một khu công nghiệp hỗ trợ chuyên biệt và thu hút ít nhất 50 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước tham gia chuỗi cung ứng trên địa bàn.
Quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực tăng trưởng mới
Căn cứ thực trạng và các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong phát triển công nghiệp thời gian qua, tỉnh Phú Thọ sẽ tập trung triển khai một số giải pháp trọng tâm sau:
Triển khai hiệu quả các đề án trọng điểm về thu hút nhà đầu tư chiến lược, thu hút FDI thế hệ mới, hỗ trợ kết nối doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài nhằm huy động hiệu quả nguồn vốn đầu tư trong các lĩnh vực nhất là cho ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ chiến lược.
Thường xuyên theo dõi, nắm bắt tình hình sản xuất của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp hoạt động ổn định và phát huy tối đa công suất nhất là các sản phẩm chủ lực đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh, như: linh kiện điện tử, ô tô, xe máy, may mặc, sắt thép ..
Tập trung chỉ đạo, quyết liệt tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, giải phóng mặt bằng, hạ tầng và thủ tục đầu tư; phấn đấu khởi công 4 khu công nghiệp mới, chấp thuận chủ trương đầu tư 9 khu công nghiệp, khởi công thêm 3 cụm công nghiệp và thành lập mới từ 6-10 cụm công nghiệp.
Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, triển khai cơ chế “luồng xanh”, nâng cao hiệu quả mô hình “Cà phê doanh nhân”.
Ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, chế biến chế tạo và hạ tầng khu công nghiệp, phấn đấu thu hút thêm khoảng 01 tỷ USD vốn FDI trong 6 tháng cuối năm 2026.
Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào KCN, CCN; tạo quỹ đất sạch có khả năng tiếp nhận ngay các dự án quy mô lớn; ưu tiên phát triển giao thông kết nối, hạ tầng logistics, hệ thống cấp điện, cấp nước, viễn thông và xử lý chất thải.
Ngoài ra, đảm hạ tầng năng lượng đặc biệt là các dự án lưới điện trọng điểm, không để xảy ra thiếu điện hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng. Đẩy nhanh đầu tư hạ tầng giao thông và logistics, hoàn thiện các tuyến kết nối liên vùng và xây dựng Khu trung tâm thương mại tự do (FTZ), các trung tâm logistics cấp vùng, kho ngoại quan, hệ thống kho vận, cơ sở phân phối hiện đại… Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở đào tạo để đáp ứng nhu cầu các ngành điện tử, cơ khí chính xác, tự động hóa, công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao.
UBND tỉnh cũng kiến nghị các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về đất đai, đầu tư, phát triển hạ tầng khu công nghiệp; hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc về quy hoạch, giao thông kết nối, hạ tầng năng lượng và các dự án có tính chất liên vùng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương phát triển công nghiệp.
Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và việc tập trung tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn hiện hữu, công nghiệp Phú Thọ có cơ sở để tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước trở thành động lực phát triển quan trọng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc trong giai đoạn mới.
Nguyễn Thị Thơm