“Bộ Tài chính vừa ban hành Khung đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó để doanh nghiệp nhìn nhận đúng thực trạng, xác định lộ trình chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới”.
Chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc sử dụng phần mềm, máy tính, mạng xã hội hay một số thiết bị công nghệ sẽ chưa đủ để tạo nên sự thay đổi căn bản trong hoạt động doanh nghiệp. Điều quan trọng là phải gắn việc ứng dụng công nghệ với đổi mới phương thức quản trị, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, giảm tác động đến môi trường và hình thành mô hình phát triển bền vững.
Nhằm góp phần thúc đẩy quá trình này, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 2515/QĐ-BTC ngày 08/9/2026 về việc ban hành Khung đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh dành cho doanh nghiệp, trọng tâm là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Văn bản là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp nhận diện năng lực hiện tại, xác định những nội dung cần cải thiện và từng bước xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo Quyết định, Khung đánh giá được xây dựng nhằm đo lường, xác định và theo dõi mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh của doanh nghiệp; cung cấp công cụ định tính, định lượng và chuẩn hóa để nhận diện rõ điểm mạnh, điểm yếu, điểm cần cải thiện; đồng thời tạo cơ sở thiết lập lộ trình cải tiến, tối ưu hóa nguồn lực.
Đây là định hướng có ý nghĩa thiết thực đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi nguồn lực tài chính, nhân lực và công nghệ còn hạn chế, việc chuyển đổi theo phong trào hoặc đầu tư thiếu trọng tâm có thể dẫn đến lãng phí. Ngược lại, nếu có công cụ đánh giá phù hợp, doanh nghiệp sẽ từng bước xác định mình đang ở đâu, cần ưu tiên giải quyết vấn đề gì và nên đầu tư vào nội dung nào trước.
Chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh cần được nhận thức là quá trình cải tiến tổng thể, trong đó công nghệ là phương tiện, quản trị là nền tảng, còn hiệu quả sản xuất, kinh doanh và phát triển bền vững là những mục tiêu quan trọng.
* Khung đánh giá gồm 3 trụ cột, 9 cấu phần, 36 khía cạnh và 62 tiêu chí
Theo nội dung Quyết định số 2515/QĐ-BTC, Khung đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh dành cho doanh nghiệp được cấu trúc thành 4 cấp độ, gồm 3 trụ cột ở cấp 1, 9 cấu phần ở cấp 2, 36 khía cạnh ở cấp 3 và 62 tiêu chí đánh giá ở cấp 4.
Ba trụ cột chính tạo nên cấu trúc của Khung đánh giá gồm:
Thứ nhất, chiến lược và quản trị doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp, điều này đặt ra yêu cầu người đứng đầu phải trực tiếp quan tâm, xác định rõ mục tiêu chuyển đổi, phân công trách nhiệm, xây dựng kế hoạch và bố trí nguồn lực phù hợp. Chuyển đổi số không thể thành công nếu chỉ giao cho bộ phận công nghệ thông tin, trong khi các phòng, ban và người lao động chưa cùng tham gia.
Thứ hai, quản lý chuỗi giá trị và vận hành.
Đây là lĩnh vực có nhiều cơ hội để doanh nghiệp chuyển đổi theo hướng thiết thực. Việc số hóa quy trình mua hàng, quản lý kho, theo dõi nguyên vật liệu, kiểm soát sản xuất, quản lý đơn hàng và chăm sóc khách hàng có thể giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng kiểm soát hoạt động. Khi gắn với chuyển đổi xanh, các quy trình này còn cần hướng đến sử dụng tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải, nâng cao hiệu quả năng lượng và hạn chế tác động bất lợi đến môi trường.
Thứ ba, dữ liệu và công nghệ. Đây là trụ cột phản ánh vai trò của dữ liệu, hệ thống công nghệ và các giải pháp số trong tổ chức, quản lý và vận hành doanh nghiệp. Công nghệ cần được lựa chọn trên cơ sở nhu cầu thực tế, khả năng đầu tư, mức độ phù hợp với quy mô và mục tiêu phát triển.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bài toán không nhất thiết là đầu tư những hệ thống đắt tiền ngay từ đầu. Điều quan trọng là lựa chọn đúng vấn đề cần giải quyết, từng bước chuẩn hóa dữ liệu, số hóa quy trình, tăng cường khả năng kết nối và bảo đảm an toàn trong quản lý, khai thác thông tin.
* Năm mức độ trưởng thành: Doanh nghiệp xác định đúng vị trí để tiến lên
Khung đánh giá quy định 5 mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh, dựa trên khoảng điểm từ 1,0 đến 5,0. Các mức độ gồm: Mức 1 – Cơ bản; Mức 2 – Bắt đầu; Mức 3 – Chủ động; Mức 4 – Nâng cao; Mức 5 – Tiên tiến.
Năm mức độ này tạo ra một cách tiếp cận theo lộ trình. Doanh nghiệp không nhất thiết phải thực hiện tất cả nội dung cùng một lúc, mà cần căn cứ vào thực trạng, nguồn lực và mục tiêu để xác định bước đi phù hợp.
Ở giai đoạn đầu, doanh nghiệp cần tập trung nhận diện thực trạng quản trị, quy trình sản xuất, dữ liệu, công nghệ và hoạt động sử dụng tài nguyên. Khi đã xác định được những điểm còn hạn chế, doanh nghiệp có thể ưu tiên các nhiệm vụ có tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động như số hóa hồ sơ, quản lý hàng hóa, kiểm soát chi phí, quản lý năng lượng hoặc cải tiến quy trình sản xuất.
Ở các mức độ cao hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là có công cụ số mà còn phải tăng cường khả năng tích hợp, tự động hóa, quản trị bằng dữ liệu, đánh giá hiệu quả và liên tục cải tiến. Chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh khi đó trở thành một bộ phận trong chiến lược phát triển, văn hóa quản trị và phương thức vận hành của doanh nghiệp.
Cần nhấn mạnh rằng, việc đánh giá mức độ trưởng thành không nên được hiểu đơn thuần là cuộc đua về điểm số. Giá trị cốt lõi của Khung đánh giá là giúp doanh nghiệp nhận diện đúng năng lực, tìm ra khoảng cách cần thu hẹp và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp.
* Doanh nghiệp cần chủ động tham gia đánh giá và xây dựng lộ trình chuyển đổi
Theo Quyết định số 2515/QĐ-BTC, Khung đánh giá được áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc nhằm phục vụ công tác đo lường, đánh giá, định hướng nâng cao năng lực chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh theo nhu cầu của doanh nghiệp. Đối tượng áp dụng gồm các doanh nghiệp tại Việt Nam, trọng tâm là doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời có sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức hiệp hội, tổ chức tư vấn, mạng lưới chuyên gia và đơn vị cung cấp giải pháp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Quyết định xác định doanh nghiệp có trách nhiệm chủ động tham gia đánh giá định kỳ nhằm nhận diện khoảng cách năng lực, tối ưu hóa lộ trình vận hành và làm cơ sở tiếp cận các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nguồn lực tài chính.
Để triển khai hiệu quả, mỗi doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, nhân viên về ý nghĩa của chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh. Cần xác định rõ chuyển đổi là nhiệm vụ liên quan đến toàn bộ hoạt động doanh nghiệp, không phải công việc riêng của một cá nhân hay một bộ phận.
Tiếp đó, doanh nghiệp cần tổ chức rà soát thực trạng theo các nhóm nội dung của Khung đánh giá; xác định những điểm mạnh, điểm yếu, những quy trình còn thủ công, những nguồn lực đang sử dụng chưa hiệu quả và những yêu cầu công nghệ cần được ưu tiên.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp xây dựng kế hoạch chuyển đổi theo từng giai đoạn, gắn với mục tiêu cụ thể, người chịu trách nhiệm, nguồn lực thực hiện và phương thức theo dõi kết quả. Các nhiệm vụ cần được lựa chọn có trọng tâm, tránh đầu tư dàn trải, đồng thời bảo đảm phù hợp với quy mô, ngành nghề và khả năng tài chính.
Doanh nghiệp cũng cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho người lao động; tăng cường phối hợp với các hiệp hội, tổ chức tư vấn và đơn vị cung cấp giải pháp; thường xuyên đánh giá kết quả, điều chỉnh kế hoạch và chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình thực hiện.
Phát huy vai trò đồng hành của cơ quan quản lý, hiệp hội và đơn vị hỗ trợ
Để Khung đánh giá đi vào thực tiễn, sự chủ động của doanh nghiệp cần được kết hợp với trách nhiệm đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức hỗ trợ.
Theo Quyết định, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm chỉ đạo các cơ quan trực thuộc phổ biến rộng rãi Khung đánh giá đến cộng đồng doanh nghiệp tại địa phương; hướng dẫn, đôn đốc các tổ chức, đơn vị hỗ trợ doanh nghiệp tham gia thực hiện, lồng ghép với các chương trình, kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp gắn với phát triển kinh tế – xã hội.
Các hội, hiệp hội có vai trò tuyên truyền, phổ biến, tập huấn, nâng cao nhận thức và vận động doanh nghiệp hội viên chủ động tham gia tự đánh giá trên hệ thống trực tuyến; đồng thời tổng hợp phản hồi, kiến nghị của doanh nghiệp để đề xuất điều chỉnh Khung đánh giá phù hợp với đặc thù từng ngành, lĩnh vực.
Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể thuộc Bộ Tài chính có trách nhiệm công bố, hướng dẫn sử dụng, số hóa và tích hợp Khung đánh giá trên Cổng thông tin doanh nghiệp tại địa chỉ https://business.gov.vn; vận hành, duy trì và thu thập dữ liệu; định kỳ rà soát, sửa đổi, cập nhật, bổ sung các tiêu chí, chỉ số thành phần phù hợp với thực tiễn.
Sự phối hợp giữa Nhà nước, hiệp hội, chuyên gia, đơn vị cung cấp giải pháp và cộng đồng doanh nghiệp sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái hỗ trợ chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh, giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin, công cụ và nguồn lực một cách thuận lợi hơn.
Trong môi trường kinh doanh ngày càng coi trọng năng suất, chất lượng, tính minh bạch, hiệu quả tài nguyên và trách nhiệm môi trường, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào phương thức quản lý truyền thống để duy trì lợi thế cạnh tranh. Chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh là quá trình lâu dài, đòi hỏi tư duy đổi mới, sự kiên trì và cách làm có trọng tâm.
Mỗi doanh nghiệp cần biến nhận thức thành hành động cụ thể; mỗi kế hoạch chuyển đổi cần gắn với một vấn đề thực tiễn; mỗi khoản đầu tư công nghệ cần hướng đến hiệu quả rõ ràng. Khi chuyển đổi số được triển khai đồng bộ với chuyển đổi xanh, doanh nghiệp không chỉ nâng cao năng lực thích ứng mà còn có thêm cơ sở để phát triển ổn định, hiệu quả và bền vững.
Theo Tuyết Mai