Ngày 17 tháng 9 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg về Hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.
Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg tạo cơ sở định lượng quan trọng giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình, tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế và tiếp cận các nguồn tài chính xanh.
Nguyên tắc xác định dự án xanh
Theo Điều 3 Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg, một dự án đầu tư được xác định là dự án xanh khi thuộc loại hình dự án được quy định và đáp ứng đồng thời các tiêu chí về mục tiêu, quy chuẩn kỹ thuật tại Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định.
Phụ lục I quy định yêu cầu cụ thể đối với 10 loại hình dự án thuộc lĩnh vực năng lượng (sản xuất điện mặt trời; sản xuất điện gió; sản xuất khí đốt từ các nguồn sinh khối; sản xuất pin và ắc quy công nghệ cao, thân thiện với môi trường;…); 03 loại hình dự án thuộc lĩnh vực giao thông vận tải (đầu tư phương tiện giao thông không phát thải hoặc phát thải cacbon thấp phục vụ vận tải;…); 02 loại hình dự án thuộc lĩnh vực xây dựng (xây dựng mới, cải tạo nhà các loại đạt mục tiêu công trình xanh, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; xây dựng mới, cải tạo công trình công ích thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng); 03 loại hình dự án thuộc lĩnh vực tài nguyên nước (xây dựng công trình cấp, thoát nước; khai thác, xử lý và cung cấp nước sạch…); 12 loại hình dự án thuộc lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học (trồng cây hàng năm và cây lâu năm theo tiêu chuẩn bền vững; mô hình chăn nuôi theo tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt…); 06 loại hình dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo (sản xuất thiết bị điện, máy móc, thiết bị tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng…); 09 loại hình dự án thuộc lĩnh vực dịch vụ môi trường (xử lý chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp thông thường; tái chế chất thải; xử lý khí thải…).
Quy định yêu cầu việc đánh giá “xanh” không dựa trên các cam kết chung chung hay đặc điểm đơn lẻ. Dự án phải chứng minh được tính hiệu quả và sự tuân thủ toàn diện trong suốt quá trình vận hành. Các tiêu chí xem xét bao gồm: Loại hình công nghệ, thiết bị sử dụng; Mức độ tiết kiệm năng lượng, hiệu quả sử dụng tài nguyên nước và nguyên nhiên liệu; Tỷ lệ giảm phát thải khí nhà kính và kiểm soát chất thải; Việc đáp ứng các chứng nhận công trình xanh, tiêu chuẩn môi trường hiện hành theo quy định chuyên ngành.
Việc xác định dự án xanh được thực hiện thông qua cơ chế thẩm định, đánh giá độc lập của các tổ chức có tư cách pháp nhân và năng lực chuyên môn, đảm bảo tính minh bạch và khách quan trong quá trình xét duyệt.
Dự án đáp ứng mô hình kinh tế tuần hoàn
Dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn là dự án đáp ứng các tiêu chí sau: thuộc một trong các nhóm dự án quy định tại các khoản 3, 4, 5 và 6 Điều 3 và đáp ứng yêu cầu theo loại hình dự án thuộc ngành, lĩnh vực, sản phẩm quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg.
Phụ lục II quy định dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn theo 04 nhóm cơ bản:
– Nhóm thiết kế và sản xuất tuần hoàn: Bao gồm các dự án tối ưu hóa việc sử dụng nguyên liệu, ưu tiên nguyên liệu tái chế, giảm thiểu tối đa việc sử dụng tài nguyên không tái tạo ngay từ khâu thiết kế sản phẩm và dây chuyền sản xuất.
– Nhóm sử dụng tuần hoàn: Áp dụng cho các dự án tập trung kéo dài vòng đời của sản phẩm và vật liệu thông qua các hoạt động bảo trì, sửa chữa, tân trang, tái sản xuất và tái sử dụng.
– Nhóm phục hồi tài nguyên: Gồm các dự án thu gom, phân loại, tái chế phụ phẩm, chất thải, thu hồi năng lượng hoặc biến chất thải thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho các quy trình sản xuất khác.
– Nhóm cộng sinh công nghiệp và liên kết tuần hoàn: Áp dụng cho các dự án xây dựng mối liên kết giữa các doanh nghiệp, các ngành nghề trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu đô thị hoặc khu dân cư tập trung. Nhóm này chú trọng việc chia sẻ tài nguyên, tận dụng năng lượng dư thừa và phụ phẩm của nhau nhằm giảm thiểu tổng lượng phát thải ra môi trường.
Khung tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG)
Nhằm tạo động lực chuyển đổi quản trị toàn diện, Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg quy định việc áp dụng Khung tiêu chuẩn ESG được thiết kế căn cứ vào quy mô của từng chủ thể kinh doanh:
Doanh nghiệp và hộ kinh doanh lựa chọn thực hiện các tiêu chí ESG tự nguyện tuân thủ theo thang định mức từ 3, 6, 12 đến 18 tiêu chí. Doanh nghiệp quy mô vừa thực hiện tối thiểu 12 tiêu chí; các doanh nghiệp lớn tuân thủ tối thiểu 18 tiêu chí quy định tại Mục II, Phụ lục VI ban hành kèm Quyết định.
Nội dung cấu thành Khung ESG:
– Môi trường (E): Quản lý năng lượng, nước, chất thải, phát thải khí nhà kính, bảo vệ đa dạng sinh học và chuyển đổi tài nguyên.
– Xã hội (S): An toàn vệ sinh lao động, chính sách cho người lao động, trách nhiệm đối với cộng đồng xung quanh và các bên liên quan.
– Quản trị (G): Tính tuân thủ pháp luật, minh bạch thông tin, đạo đức kinh doanh, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giải trình của bộ phận lãnh đạo.
Kết quả áp dụng và báo cáo khung ESG phải được đăng tải công khai trên trang thông tin điện tử của đơn vị nhằm phục vụ công tác giám sát của cơ quan quản lý và các bên liên quan.
Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg là hành lang pháp lý quan trọng, chuyển tiêu chí phát triển bền vững thành các định lượng cụ thể. Các doanh nghiệp chủ động nghiên cứu, chuẩn bị nguồn lực và áp dụng sớm các tiêu chí xanh, tuần hoàn, ESG sẽ tiếp cận được các gói hỗ trợ tín dụng xanh và nhanh chóng nắm bắt cơ hội, nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng trong nước và trên thế giới./.
Nguyễn Hoàng Nam