Xác định công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến tiến độ triển khai các dự án đầu tư và hiệu quả sử dụng đất đai, tỉnh Phú Thọ đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong công tác giải phóng mặt bằng, qua đó khơi thông nguồn lực đất đai, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn mới.
Thời gian qua, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh đã được các cấp, các ngành quan tâm triển khai, góp phần thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy vẫn còn những tồn tại, hạn chế cần tập trung khắc phục.
Việc chuẩn bị hồ sơ pháp lý, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, xác định giá đất, lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở một số nơi còn kéo dài. Việc chuẩn bị quỹ đất tái định cư, quỹ đất nghĩa trang, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phục vụ di chuyển, ổn định đời sống người dân còn thiếu chủ động. Công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị có lúc, có nơi chưa chặt chẽ; tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực thi công vụ còn xảy ra; công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại ở một số nơi chưa hiệu quả.
Những hạn chế trên đang trở thành “điểm nghẽn”, tác động trực tiếp đến hiệu quả đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh, nhất là việc huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai cho mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội và tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn mới.
Trước yêu cầu đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 22-CT/TU ngày 22/6/2026 về lãnh đạo thực hiện các biện pháp đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, nhiệm kỳ 2025-2030. Chỉ thị xác định rõ: công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến tiến độ triển khai các dự án đầu tư và hiệu quả sử dụng đất đai. Làm tốt công tác này sẽ góp phần trực tiếp cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh, khơi thông nguồn lực đất đai, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội và tạo động lực hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, tăng trưởng 2 con số của tỉnh.
Tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất
Cụ thể hóa Chỉ thị 22-CT/TU, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện với mục tiêu tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động của các cấp, các ngành trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất về tiến độ, chất lượng và hiệu quả công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh.
Một trong những yêu cầu được đặt ra là phải chủ động chuẩn bị trước các điều kiện phục vụ giải phóng mặt bằng, gồm điều kiện pháp lý, nguồn lực, quỹ đất tái định cư, quỹ đất sản xuất, địa điểm di chuyển nghĩa trang, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và phương án bảo đảm sinh kế, ổn định đời sống, sản xuất cho người có đất thu hồi.
Đây là yêu cầu quan trọng nhằm khắc phục tình trạng bị động trong quá trình tổ chức thực hiện, bảo đảm các điều kiện cần thiết được chuẩn bị từ sớm, góp phần rút ngắn thời gian xử lý những nội dung thuộc trách nhiệm của cơ quan nhà nước.
Đối với các dự án trọng điểm, tỉnh yêu cầu rà soát, kiện toàn hoặc tham mưu thành lập Ban Chỉ đạo, Tổ công tác giải phóng mặt bằng; thành lập Tổ rà soát, thẩm định cơ sở pháp lý trong thời hạn 20 ngày. Danh mục dự án trọng điểm và kế hoạch giải phóng mặt bằng riêng cho từng dự án phải hoàn thành trong thời hạn 30 ngày; đối với dự án mới phát sinh, kế hoạch phải được lập trong 15 ngày kể từ ngày có chủ trương hoặc được giao nhiệm vụ.
Những quy định cụ thể về thời gian, trách nhiệm và tiến độ thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc đưa công tác giải phóng mặt bằng đi vào nền nếp, chủ động và thực chất hơn.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý
Một nội dung quan trọng được Chỉ thị 22-CT/TU và Kế hoạch của UBND tỉnh nhấn mạnh là đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai; nâng cao năng lực tổ chức thực hiện; nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành và giám sát tiến độ giải phóng mặt bằng, tiến độ thực hiện các dự án.
Theo đó, tỉnh đẩy nhanh đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch, cơ sở dữ liệu dự án đầu tư và các hệ thống thông tin liên quan phục vụ quản lý đất đai, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải quyết thủ tục hành chính và giám sát tiến độ giải phóng mặt bằng.
Cùng với đó, khuyến khích thanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ qua tài khoản; số hóa hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, biểu mẫu, hồ sơ và chế độ báo cáo; bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng ngừa việc lợi dụng, làm sai lệch dữ liệu trong quá trình thực hiện.
Đáng chú ý, hệ thống theo dõi tiến độ trực tuyến được xây dựng, thử nghiệm trong năm 2026 và tổ chức vận hành, cập nhật đồng bộ đối với các dự án trọng điểm từ năm 2027. Đối với dự án trọng điểm, các cơ quan, đơn vị, địa phương phải cập nhật dữ liệu và báo cáo tiến độ hằng tháng; những vấn đề vượt thẩm quyền hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ, an ninh, trật tự phải báo cáo ngay.
Để nhanh chóng đưa Chỉ thị vào cuộc sống, ngày 7/8/2026, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Kế hoạch số 306/KH-UBND, xác định rõ mục tiêu tạo chuyển biến thực chất về tiến độ, chất lượng giải phóng mặt bằng, chuẩn bị đầy đủ quỹ tái định cư, ứng dụng nền tảng số trong quản lý và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị. Kế hoạch yêu cầu việc triển khai phải tuân thủ nguyên tắc “6 rõ”, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện, đồng thời coi tiến độ giải phóng mặt bằng là căn cứ đánh giá thi đua, khen thưởng và xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân liên quan.
Theo kế hoạch, các sở, ngành và UBND các xã, phường phải hoàn thành việc quán triệt, ban hành kế hoạch thực hiện trong vòng 15 ngày; thành lập hoặc kiện toàn Ban Chỉ đạo, Tổ công tác giải phóng mặt bằng trong 20 ngày; xây dựng danh mục các dự án trọng điểm và kế hoạch giải phóng mặt bằng riêng cho từng dự án trong thời hạn 30 ngày. Hệ thống giám sát tiến độ trực tuyến sẽ được xây dựng trong năm 2026 và vận hành đồng bộ từ năm 2027 nhằm nâng cao hiệu quả điều hành, tạo quỹ đất sạch để thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn vào địa bàn tỉnh.
Khơi thông nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng
Từ Chỉ thị của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đến Kế hoạch triển khai của UBND tỉnh cho thấy một quyết tâm thống nhất: tập trung tháo gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng để khơi thông nguồn lực đất đai, đẩy nhanh tiến độ các dự án phát triển kinh tế – xã hội.
Mỗi khu đất được giải phóng đúng tiến độ sẽ tạo điều kiện để dự án được triển khai; mỗi dự án được triển khai đúng tiến độ sẽ góp phần đưa nguồn lực đất đai vào sử dụng hiệu quả. Vì vậy, giải phóng mặt bằng không chỉ là một khâu trong quá trình thực hiện dự án mà đã được xác định là một nhiệm vụ trực tiếp phục vụ mục tiêu phát triển của tỉnh.
Với việc xác định rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành; chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết; đẩy mạnh chuyển đổi số; tăng cường kiểm tra, giám sát; thực hiện chế độ báo cáo thường xuyên; đồng thời bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư, Phú Thọ đang tập trung tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong công tác giải phóng mặt bằng.
Khơi thông “điểm nghẽn” giải phóng mặt bằng chính là khơi thông nguồn lực đất đai; khơi thông nguồn lực đất đai là tạo thêm dư địa và động lực cho phát triển kinh tế – xã hội. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng để Phú Thọ thực hiện mục tiêu phát triển trong nhiệm kỳ 2025-2030 và hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn mới.
Tuyết Mai