Tháng 9/2026 có nhiều chính sách mới liên quan đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh có hiệu lực. Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh Phú Thọ tổng hợp và tóm tắt nội dung như sau:
Chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật đối với kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân
Quốc hội ban hành Nghị quyết số 37/2026/QH16 ngày 24/08/2026 về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đối mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Nghị quyết quy định cơ chế đặc thù để xử lý các vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhưng vì lợi ích chung.
Không truy cứu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện: không có tham nhũng; hoạt động vì lợi ích chung; hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh hoặc đổi mới sáng tạo đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội; không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm theo quy định; không gây thất thoát, lãng phí hoặc đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.
Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01/9/2026.
Tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa
Chính phủ ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP ngày 16/7/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.
Nghị định quy định mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm là 200 triệu đồng đối với tổ chức, 100 triệu đồng đối với cá nhân.
Trong đó, đối với các vi phạm về tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Nghị định quy định phạt tiền từ 180-200 triệu đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau: Thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa; Quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Mức phạt tiền theo quy định trên được áp dụng đối với tổ chức. Trường hợp cá nhân có hành vi vi phạm như của tổ chức thì mức phạt tiền bằng 1/2 mức phạt tiền đối với tổ chức.
Nghị định này có hiệu từ ngày 01/9/2026.
Quản lý ngoại thương và hàng hóa do lao động cưỡng bức
Chính phủ ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương.
Nghị định cấm nhập khẩu các sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bởi hành vi cưỡng bức lao động từ các doanh nghiệp, quốc gia, vùng lãnh thổ phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 05/9/2026.
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội
Chính phủ ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Nghị định quy định phạt tiền từ 50-75 triệu đồng đối với một trong các hành vi: lôi kéo; dụ dỗ; hứa hẹn; quảng cáo gian dối hoặc thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động hoặc để tuyển dụng người lao động với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Phạt tiền từ 50-75 triệu đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi: Cưỡng bức lao động hoặc ngược đãi người lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; Buộc người lao động thực hiện hợp đồng lao động để trả nợ cho người sử dụng lao động.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/2026.
Bãi bỏ toàn bộ một số Thông tư và Quyết định trong lĩnh vực thuế
Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 110/2026/TT-BTC ngày 28/07/2026 bãi bỏ toàn bộ một số Thông tư và Quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài chính trong lĩnh vực thuế.
Trong số các nội dung bị bãi bỏ có những quy định cũ liên quan đến: ưu đãi thuế đối với doanh nghiệp phần mềm; hỗ trợ vùng nguyên liệu, chế biến nông – lâm – thủy sản; thuế sử dụng đất nông nghiệp; thuế tài nguyên; miễn, giảm, gia hạn thuế trong các giai đoạn trước; một số quy định cũ về quản lý thuế.
Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 12/9/2026.
Hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa
Chính phủ ban hành Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa.
Nghị định quy định doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải đáp ứng các điều kiện: được thành lập tại Việt Nam; nếu có vốn đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không quá 49%; vốn điều lệ tối thiểu 1.500 tỷ đồng; có hệ thống CNTT đáp ứng yêu cầu an toàn, ổn định và bảo mật; có mô hình tổ chức hoạt động và giải pháp, lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam; có dự thảo điều lệ đáp ứng quy định tại Điều 13 của Nghị định.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026.
Quản lý, phát triển cụm công nghiệp
Chính phủ ban hành Nghị định số 303/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 32/2024/NĐ-CP ngày 15/3/2024 của Chính phủ về quản lý, phát triển cụm công nghiệp.
Nghị định quy định cụm công nghiệp là nơi sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống, có quy mô diện tích không vượt quá 75 ha và không dưới 05 ha.
Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tạo điều kiện để phát triển kinh tế tư nhân, Nghị định đã sửa đổi, bổ sung điều kiện thành lập, mở rộng cụm công nghiệp.
Điều kiện thành lập cụm công nghiệp: Trong trường hợp địa bàn cấp xã đã thành lập cụm công nghiệp thì tỷ lệ lấp đầy trung bình của các cụm công nghiệp đạt trên 50% hoặc tổng quỹ đất công nghiệp chưa cho thuê của các cụm công nghiệp không vượt quá 50 ha.
Điều kiện mở rộng cụm công nghiệp: Tổng diện tích cụm công nghiệp sau khi mở rộng không vượt quá 75 ha; có quỹ đất phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh hoặc chỉ tiêu sử dụng đất trong quy hoạch tỉnh được xác định đến đơn vị hành chính cấp xã; Đạt tỷ lệ lấp đầy ít nhất 50% hoặc nhu cầu thuê đất công nghiệp trong cụm công nghiệp vượt quá diện tích đất công nghiệp hiện có của cụm công nghiệp; Hoàn thành xây dựng, đưa vào sử dụng các công trình hạ tầng kỹ thuật dùng chung thiết yếu của cụm công nghiệp.
Nghị định này có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
Bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp
Chính phủ ban hành Nghị định số 290/2026/NĐ-CР ngày 21/7/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2013/NĐ-CP ngày 09/01/2013 quy định về bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp.
Nghị định quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức, hoạt động, chế độ, chính sách đối với lực lượng bảo vệ trực tiếp ký hợp đồng lao động tại các cơ quan, doanh nghiệp; trách nhiệm của người đứng đầu, người được giao phụ trách trực tiếp lực lượng bảo vệ, cán bộ, công nhân viên trong cơ quan, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Nghị định này có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
Nguyễn Hoàng Nam